محمد حسين بن مهدى فراهانى
204
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
است . جبل الثور در يك فرسخ و نيمى مكه در سمت جنوب شهر است ، اما چون راهش مخوف و پرتگاه است نرفته و نديده و در اين باب چيزى نمىنگارم . منى و عرفات در هنگام حج از روز دويم و سيم شهر ذيحجه يك دسته عسكر به منى مىرود و يك دسته عسكر به عرفات . و قريب يك صد دكان در سر راه منى است ، و دكاندارها هم از چهارم و پنجم از شهر امتعه به آن دكاكين مىبرند و چادرها و اسباب چادر و اسباب آشپزخانه هم در اين چند روز على الاتصال به منى و عرفات برده مىشود . اگر كسى چادر از خود دارد نعم المطلوب ، و اگر با حملدار شامى از راه شام خواهد رفت كه آن حملدارها چادرهاى متعدد دارند [ و ] براى حجاجى كه متعلق به خودشان است چادرها به منى و عرفات مىبرند و مىزنند و كرايهء چادر از آنها نمىگيرند ، و الا غالب حجاج از شهر چادر كرايه كرده و به منى و عرفات مىفرستند . و كرايهء مال از مكه به عرفات و منى هر شترى سه ريال و نيم است . و كرايهء شتر كجاوه و شقدف هفت ريال است . و كرايهء چادر [ در ] عرفات و منى مأخذ ندارد ، بسته به بزرگى و كوچكى و خوبى و بدى چادر است . روز ترويه و از صبح هشتم شهر ذيحجة الحرام كه روز ترويه « 13 » است الى سه ساعت از شب رفته ، ابتدا بعضى در خانهها و منزلهاى خود غسل كرده و لباس احرام مىپوشند ، و برخى لباس احرام خود را برداشته به مسجد الحرام مىروند و در كنار چاه زمزم غسل احرام كرده و در مقام ابراهيم يا حجر اسماعيل لباس احرام مىپوشند و تلبيه مىگويند . با شتر و شقدف يا با اسب و الاغ و پياده روانه به سمت منى مىشوند . و در اينروز به واسطهء كثرت جمعيت ، با شتر و شقدف و كجاوه اسباب زحمت و هلاكت است ، با اسب و الاغ رفتن بهتر است . و شريف و پاشا هم با جمعيت و يدك و عسكر خيلى مجلل ، همراه حجاج به منى و عرفات مىآيند و لباس احرام پوشيدهاند منتها لباس احرامشان دو طاقه شال ترمهء كشمير است . و قونسول دولت ايران نيز به ملاحظهء عظمت دولت ، لباس احرامش دو طاقه شال ترمه است .
--> ( 13 ) - مأخوذ از تازى ، نام روز هشتم ماه ذيحجه . ( فرهنگ نفيسى ) .